“Giấc mơ có thật”!

Có lẽ từ lâu người ta đã quen với việc khám chữa bệnh là phải qua hàng loạt các thủ tục, giấy tờ, chờ đợi rồi mới gặp được bác sĩ. Gặp rồi lại tiếp tục chờ để lấy kết quả. Trong tiềm thức của nhiều người, chuyện khám bệnh từ xa họa chăng chỉ là một giấc mơ hoặc nếu có thì cũng ở một đất nước văn minh nào đó cách chúng ta nửa vòng trái đất.

Thế nhưng công nghệ dường như tiến nhanh hơn cả ý nghĩ của con người. “Giấc mơ” này được ứng dụng dưới tên gọi Telemedicine (T-m) và là một biện pháp giảm tải hiệu quả cho các bệnh viện ở nhiều nước trên thế giới. Tại thời điểm này, không chỉ có Mỹ hay châu Âu phổ biến loại hình dịch vụ T-m mà ngay cả các quốc gia châu Á gần gũi với chúng ta như Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore người dân cũng đã khá quen với kiểu dịch vụ này… Chỉ với chiếc máy tính nối mạng, điện thoại cố định hay mobile phone, bác sĩ có thể hướng dẫn từ xa cho bệnh nhân tự chẩn đoán hoặc điều trị sơ bộ đối với chứng bệnh của mình trước khi cần đến sự can thiệp của bệnh viện.

Việt Nam: Những dấu hiệu manh nha

Năm 2004, hội thảo quốc tế đầu tiên về khám và điều trị từ xa được tổ chức tại Công viên phần mềm Quang Trung (TP.HCM). Các chuyên gia Việt Nam và Mỹ đã thảo luận nhiều ý kiến, kinh nghiệm trong lĩnh vực phát triển T-m trên thế giới cũng như ở Việt Nam, cũng như giới thiệu về công nghệ trong y học của các nước tiên tiến, các nước trong khu vực về lĩnh vực này, bao gồm chăm sóc sức khỏe từ xa (T-m), hội chẩn từ xa... thông tin về các hệ thống quản lý thông tin bệnh viện bằng máy tính và mạng HIS. Để rồi, ba năm sau, một trong số các công nghệ này mới “thập thò” tiến vào thị trường Việt Nam nhờ “kẻ ngoại đạo” FPT, mà cụ thể là FPT Telemedicine, một đơn vị thành viên của tập đoàn FPT.

Theo đánh giá của các chuyên gia thì T-m có thể được áp dụng hầu hết các lĩnh vực y tế, kể cả phẫu thuật. Tuy nhiên, ở Việt Nam, công nghệ này mới chỉ bắt đầu thử áp dụng cho bệnh tim mạch. Để sử dụng dịch vụ này, khách hàng có thẻ hội viên của FPT Telemedicine sẽ được cung cấp một thiết bị y tế chuyên dụng

cho tim mạch nhỏ gọn như một chiếc điện thoại cố định không dây với tên gọi “Máy đo điện tim 1 chuyển đạo HeartOne” và “Máy đo điện tim 12 chuyển đạo HeartView P-12/8 Plus”. So với các thiết bị điện tim truyền thống thì ưu điểm của những thiết bị này là nhỏ gọn, và giúp bệnh nhân không cần phải đến bệnh viện, gặp trực tiếp bác sĩ vẫn có thể tự khám và theo dõi tình trạng bệnh cho mình.

Người bệnh tự thực hiện các thao tác kiểm tra sức khỏe (điện tim) bằng thiết bị đã được cung cấp (giá khoảng 6 triệu đồng). Kết thúc quá trình đó, bệnh nhân dùng điện thoại gọi điện, đặt tín hiệu của máy đo nhịp tim vào ống nghe để bác sĩ ở đầu dây bên kia nhận tín hiệu. Các kết quả ghi nhận được sẽ truyền đến HRS (trạm thu tín hiệu nhịp tim) từ bất cứ một máy điện thoại nào. Trạm HRS sẽ đặt tại bệnh viện hoặc cơ sở y tế có bác sĩ phụ trách. Sau khi nhận được tín hiệu của bệnh nhân trên một màn hình có ở thiết bị đầu cuối, bác sĩ dù ở khoảng cách rất xa cũng có thể xem được rõ ràng điện tâm đồ, chỉ số đo huyết áp… không khác gì khi đo trực tiếp tại các bệnh viện. Nhờ vậy, bác sĩ có thể tư vấn trực tiếp qua điện thoại. Bệnh án, đơn thuốc, kết luận… sẽ được update lên bệnh án điện tử của bệnh nhân trên website để họ có thể vào đó xem và điều trị. Tất cả các thao tác đều được thực hiện trong vòng khoảng 30 phút tùy từng trường hợp.

Thái độ của cộng đồng

Việc áp dụng công nghệ cao đã thu hút được sự quan tâm đặc biệt của công chúng. Điều này xuất phát từ việc quá tải và hạ tầng cơ sở tại các bệnh viện, các đơn vị y tế của ta chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của người dân. Xuất phát từ mong muốn có được một cuộc sống văn minh hơn, công bằng hơn đối với việc chăm sóc sức khỏe của mỗi người. Cho nên, mặc dù mới chính thức đưa vào thử nghiệm thực tế được 3 tháng nay nhưng trung tâm chăm sóc sức khỏe cộng đồng của FPT Telemedicine đã có tới hơn 100 bệnh nhân đăng ký tham gia khám bệnh định kỳ và điều trị thường xuyên bằng thiết bị mới. Ngoài ra còn có hàng trăm cuộc gọi mỗi ngày tới trung tâm để xin tư vấn và kiểm tra sức khỏe.

Về chất lượng của các thiết bị khám bệnh qua "alô" này đã được các chuyên gia thử nghiệm cả nghìn lần và đều cho kết quả giống như các máy điện tim hiện đại khi đo trực tiếp tại bệnh viện. Anh Đinh Thanh T (xin được viết tắt tên bệnh nhân để đảm bảo thông tin cá nhân), một bệnh nhân của FPT Telemedicine cho biết dịch vụ khám bệnh từ xa này giúp anh tiết kiệm rất nhiều thời gian và chi phí. Mỗi lần kiểm tra, chỉ cần một vài thao tác nhỏ là anh đã có thể biết được diễn biến tình trạng sức khỏe hiện của mình. Anh T tâm sự: “Lần đầu tiên các bác sĩ tiến hành thử nghiệm dịch vụ này và kiểm tra sức khỏe cho tôi, họ nói rằng tôi đang bị loạn nhịp tim và nguy cơ sắp bị nhồi máu cơ tim. Cả gia đình tôi đều cho rằng “vớ vẩn” vì tôi vẫn hoàn toàn khỏe mạnh và không hề có dấu hiệu nào của bệnh tim. Nhưng 28 ngày sau đó, tôi phải đi cấp cứu vì cơn nhồi máu cơ tim. Sau lần đó, tôi đã đến gặp các bác sĩ để xin được tư vấn và điều trị từ xa. Nếu thấy tôi có những dấu hiệu bất thường như thay đổi về nhịp tim chẳng hạn, bác sĩ sẽ đưa ra những lời khuyên hoặc đơn thuốc hợp lý. Đây thực sự là giải pháp lý tưởng đối với tôi…”

Như vậy, từ một điều tưởng chừng như không thực hiện được, T-m trở thành một hình thức chăm sóc sức khỏe hữu hiệu biến giấc mơ được khám và điều trị từ xa của nhiều người thành hiện thực.

Bao giờ cho tới bao giờ?

Mặc dù chính thức được triển khai ở Việt Nam và được sự ủng hộ của đông đảo các chuyên gia y tế cũng như của chính các bệnh nhân đang tham gia điều trị nhưng công nghệ khám và điều trị từ xa qua "alô" vẫn chỉ đang dừng lại ở mức độ “khiêm nhường”, với quy mô hẹp. Phải chăng nó còn quá mới mẻ với người Việt? Cơ sở hạ tầng của ngành y tế vẫn chưa sẵn sàng đón nhận? Hay do những giới hạn về điều kiện kỹ thuật, cơ sở hạ tầng mạng…

Bác sĩ Lương Vũ Ngọc, trung tâm FPT Telemedicine cho rằng, về mặt lý thuyết, công nghệ khám bệnh từ xa này có thể được thực hiện cùng với hầu hết các thiết bị y tế ở các bệnh viện thông qua điện thoại cố định, internet và điện thoại di động. Và điều này đã được triển khai thành công tại nhiều nước trên thế giới. Tuy nhiên, tại Việt Nam, công nghệ này hiện chỉ có thể tiến hành được qua điện thoại cố định và internet chứ chưa thực hiện được qua di động.

Anh Đào Thanh Tùng (Trưởng phòng Kỹ thuật của FPT Telemedicine) cho biết: “Chúng tôi đã tiến hành hàng trăm cuộc khám bệnh thử nghiệm qua các mạng di động của Việt Nam nhưng kết quả đo được thường không chính xác. Tôi không thể lý giải được hiện tượng này vì cũng với máy điện thoại đó, chúng tôi đã thí nghiệm tại nhiều nước trên thế giới và kết quả rất khả quan nhưng khi về Việt Nam lại cho kết quả “phập phù”. Có thể là do sóng di động của các nhà mạng chưa thực sự ổn định hay do một vài lý do kỹ thuật nào đó mà chưa tìm ra”. Chính vì lý do này, khi “bán” dịch vụ cho khách hàng, FPT khuyến cáo khách hàng chỉ nên dùng thiết bị cố định.

Trao đổi với chúng tôi về tương lai của T-m, ông Nguyễn Huy An (Trưởng phòng CNTT - Bộ Y tế) cho biết, hiện nay Bộ đang xây dựng đề án mô hình phát triển CNTT cho y tế giai đoạn 2006 - 2015. Đề án này khẳng định CNTT và truyền thông (trong đó có thiết bị di động) là công cụ quan trọng để thực hiện các mục tiêu bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân, rút ngắn khoảng cách với các nước trong khu vực và trên thế giới. Đồng thời đây cũng là một trong những biện pháp giảm tải hợp lý và hiệu quả tại những bệnh viện đầu tuyến. Song để có thể nhân rộng mô hình này, một mình FPT Telemedicine e rằng không đủ sức. Mong rằng những cố gắng của FPT Telemedicine sẽ là bước khởi đầu tốt đẹp cho những dự án lớn hơn từ phía các cơ quan chức năng.

Theo e-Chip MOBILE